Η προκαταβολή της εγγύησης κατά την υπογραφή ενός μισθωτηρίου συμβολαίου είναι μια κοινή πρακτική στον χώρο των ακινήτων, λειτουργώντας ως δίκοπο μαχαίρι. Από τη μία, παρέχει μία αίσθηση ασφάλειας στον ιδιοκτήτη, καλύπτοντας ενδεχόμενες απαιτήσεις που μπορεί να προκύψουν στο τέλος της μίσθωσης. Από την άλλη, αποτελεί ένα σημαντικό ποσό για τον ενοικιαστή, το οποίο δεσμεύεται για όσο διαρκεί η σύμβαση. Η τυπική μορφή της εγγύησης είναι ένα ή, συχνότερα, δύο μηνιαία ενοίκια, ποσό που συμφωνείται μεταξύ των δύο μερών και αποτυπώνεται ρητά στη σύμβαση, προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές παρεξηγήσεις ή διαφωνίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δικαστικές διαμάχες. Η λειτουργία της εγγύησης είναι σαφώς καθορισμένη: να διασφαλίζει τον ιδιοκτήτη έναντι πιθανών οικονομικών εκκρεμοτήτων ή υλικών ζημιών στο ακίνητο που δεν οφείλονται σε φυσιολογική φθορά.
Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει απλήρωτα ενοίκια, ανεξόφλητους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας (κοινόχρηστα, ΔΕΗ, νερό, τηλέφωνο/internet, εάν ο ενοικιαστής είναι υπεύθυνος για την πληρωμή τους), καθώς και ζημιές στην κατοικία πέραν της συνήθους χρήσης. Η κατανόηση αυτών των καλύψεων είναι ζωτικής σημασίας, καθώς θέτει σαφή όρια στις δυνατότητες παρακράτησης του ποσού από τον ιδιοκτήτη, προστατεύοντας ταυτόχρονα τα δικαιώματα του ενοικιαστή. Για να θεωρηθεί η παρακράτηση της εγγύησης νόμιμη, ο ιδιοκτήτης πρέπει να μπορεί να αποδείξει την ύπαρξη συγκεκριμένων ζημιών ή απλήρωτων οφειλών. Αυτό σημαίνει ότι στην περίπτωση ζημιών, θα πρέπει να υπάρχει σαφής συσχέτιση της ζημίας με υπαιτιότητα του ενοικιαστή και όχι με φυσιολογική φθορά λόγω χρήσης, παλαιότητα υλικών ή σοβαρά δομικά προβλήματα. Σε περίπτωση απλήρωτων λογαριασμών, απαιτείται η προσκόμιση των αντίστοιχων αποδείξεων ή βεβαιώσεων από τους παρόχους.
Η κατάσταση του ακινήτου κατά την έναρξη της μίσθωσης, ιδανικά αποτυπωμένη σε πρωτόκολλο παράδοσης-παραλαβής, είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για τη διαπίστωση τυχόν επιπρόσθετων ζημιών. Είναι επίσης σημαντικό να διευκρινιστεί πότε ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να επιστρέψει την εγγύηση. Γενικά, με τη λήξη της μίσθωσης και εφόσον το ακίνητο παραδοθεί στην αρχική του κατάσταση (με την εξαίρεση της φυσιολογικής φθοράς) και όλες οι οικονομικές υποχρεώσεις έχουν εκπληρωθεί, η εγγύηση πρέπει να επιστρέφεται στον ενοικιαστή. Ο χρόνος επιστροφής καθορίζεται συχνά στη σύμβαση, αλλά σε κάθε περίπτωση, η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή η αυθαίρετη παρακράτηση μπορεί να οδηγήσει σε νομικές κυρώσεις για τον ιδιοκτήτη. Η άγνοια των ευθυνών και των δικαιωμάτων δεν αποτελεί δικαιολογία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για διαφάνεια και καλή πίστη και από τις δύο πλευρές.
